COVID-19'un beyne etkisi HIV ile aynı olabilir - Yaziyor.Org

COVID-19’un beyne etkisi HIV ile aynı olabilir

Yapılan yeni bir araştırmaya göre COVID-19’dan sonra devam eden beyin sorununun arkasında hatalı bir bağışıklık tepkisi olabilir.

Baş ağrısı ve düşünme sorunu pekçok insanı koronavirüs enfeksiyonundan sonra rahatsız ediyor

COVID-19 ile mücadele edip yenen insanların beyinleri bulanık kalabiliyor. Bu etki bir süredir araştırılıyor.

COVID-19’un arkasındaki virüs olan SARS-CoV-2, genellikle doğrudan beyne ulaşmaz. Ancak yeni ön çalışmalar, bağışıklık sisteminin hafif vakalara bile tepkisinin beyni etkileyebileceğini öne sürüyor. Bu yankılanan etkiler, enfeksiyon geçtikten aylar sonra yorgunluk, düşünme güçlüğü, hatırlama güçlüğü ve hatta ağrıya neden olabiliyor.

Bu yeni bir bilgi değil. Bağışıklık sistemlerinin ters gitmesi, HIV ve grip gibi diğer viral enfeksiyonlarla, miyaljik ensefalomiyelit/kronik yorgunluk sendromu veya ME/CSF gibi bozukluklarla ve hatta kemoterapinin zararlı etkilerinden kaynaklanan bilişsel problemlerle ilişkilendirilmiştir.

Sciencenews’te yer alan habere göre COVID-19 ile farklı olan, sorunun kapsamıdır. Bethesda, Md’deki Ulusal Sağlık Enstitüleri’nden nörolog Avindra Nath, milyonlarca insanın enfekte olduğunu söylüyor. “Artık bir halk sağlığı kriziyle karşı karşıyayız” diyor.

Bilim insanları, COVID-19 sonrası bulanık düşünme, baş ağrısı ve yorgunluk için insanları tedavi etmenin yollarını bulmak için bu semptomlara neyin neden olduğunu bulmaya çalışıyor.

San Francisco’daki California Üniversitesi’ndeki bilişsel nörolog Joanna Hellmuth bir adım önde başladı. HIV’in beyin üzerindeki etkilerini araştıran biri olarak, HIV ve COVID-19’un nörolojik semptomlarındaki benzerlikleri çabucak fark etti. Enfeksiyonlar “aynı klinik tabloyu” çiziyor diyor.

HIV ile ilgili bilişsel semptomlar, daha önce beyin de dahil olmak üzere vücuttaki bağışıklık aktivasyonu ile ilişkilendirilmişti. Hellmuth, “Belki de aynı şey COVID’de oluyor” diyor.

Kalıcı semptomları olan 13 kişi incelendi

O ve meslektaşları, COVID-19’dan kalıcı bilişsel semptomları olan 13 kişide ve bilişsel semptomu olmayan dört kişide beyni ve omuriliği çevreleyen sıvıda farklılıklar aradı. 

Bilişsel semptomları olmayan dört kişinin normal beyin omurilik sıvısı vardı. Ancak kalıcı semptomları olan 13 kişiden 10’unun sıvılarında anormallikler vardı, bunların bazıları bağışıklık sistemi reaksiyonlarına işaret ediyor.

Şimdiye kadar, analizler önemli olabilecek kesin değişiklikleri tam olarak belirleyemiyor. Araştırmacılar, olası şüphelilerin beyindeki önemli proteinlere yanlışlıkla saldırabilen antikorlar olduğunu söylüyor.

Hellmuth, Annals of Clinical and Translational Neurology’de 19 Ocak’ta yayınlanan sonuçların daha birçok soruyu gündeme getirdiğini , ancak beyin omurilik sıvısında gerçek bir fark olduğunu gösterdiğini söylüyor. “Bu çok küçük bir çalışma, ancak veriler COVID ile ilgili bu bilişsel değişikliklerde gerçek bir biyolojik temel olduğunu gösteriyor” diyor. 

“Bunlar sadece stresli insanlar değil… beyin sıvısında tipik olarak görülmeyen anormallikler görüyoruz.”

Beyin sorunlarına ilişkin daha fazla ipucu, 10 Ocak’ta bioRxiv.org’da yayınlanan ve henüz diğer bilim insanları tarafından incelenmemiş fareler ve insanlar üzerinde yapılan bir analizden geliyor. 

Araştırmacılar, SARS-CoV-2 ile enfekte olmuş insan dokusunu ve fareleri analiz ederek, beyinde mikroglia adı verilen bağışıklık hücrelerinin aşırı aktif olduğunu gösterdi. Mikroglia yüksek vitese geçtiğinde çevredeki beyin dokusuna zarar verebilir.

Stanford Üniversitesi’nde nörolog ve araştırmacı olan çalışma yazarı Michelle Monje, mikroglia aşırı aktivitesinin toksik kemoterapi tedavilerinin neden olduğu ile benzer olduğunu söylüyor. “Uzun süreli COVID ile ilişkili kalıcı bilişsel semptomların sıklığı hakkında raporlar ortaya çıkmaya başladığında, ‘kemo-sis’ ve ‘COVID-sis’ arasında çarpıcı benzerlikler kaydettim ve bunu incelememiz gerektiğine karar verdim.”

Mikroglia, SARS-CoV-2 ile enfekte olmuş farelerin beyinlerinde, enfekte olmayan farelere göre daha aktifti. Benzer bir model, araştırmacılar COVID-19 ile ölen dokuz kişinin ölüm sonrası beyin dokusunu incelediklerinde ortaya çıktı. Bu örneklerin, hafif COVID-19 yaşayan ve sonrasındaki etkilerle yaşayan insanların çoğunluğunu ne kadar iyi temsil ettiği açık değil.

mikroglia çizimi
Beyindeki mikroglia (resimli) olarak adlandırılan bağışıklık hücreleri, viral bir enfeksiyondan sonra oyalanabilen beyin sorununa karıştığı görünüyor.

Enfekte fareler ayrıca beyin omurilik sıvılarında daha yüksek seviyelerde bağışıklık proteinlerine sahipti. Özellikle CCL11 olarak adlandırılan bir tanesi, yaşla birlikte gelen ve belirli psikiyatrik koşullara sahip kişilerde bilişsel sorunla ilişkilendirilmiştir. Araştırmacılar, COVID’in kalıcı nörolojik semptomları olan kişilerin plazmalarında, bu semptomları olmayan kişilere göre daha fazla CCL11’e sahip olduğunu buldu.

New York’taki Buffalo Jacobs Tıp ve Biyomedikal Bilimler Okulu’ndan nörolog Svetlana Blitshteyn, aynı zamanda Dysautonomia Kliniği’ni de yöneten yeni sonuçların uyarılarla geldiğini söylüyor. “Bunlar küçük çalışmalar ve açıkçası kesin değiller” diyor. Bir enfeksiyondan sonra ortaya çıkan beyin sisinin “nöroinflamasyondan kaynaklanmış” olabileceği artık daha net hale geliyor.

Tedaviyi ortaya çıkarabilir

Nörolojik problemlerin nedenini bulmak bir tedaviyi ortaya çıkarabilir. Monje, laboratuvar çalışmalarının, özellikle kemoterapinin neden olduğu beyin iltihabında, bu bağışıklık sistemi aşırı tepkisini kesintiye uğratabilecek potansiyel tedavilere işaret ettiğini söylüyor. O ve meslektaşları, aynı tedavilerin COVID-19’a yardımcı olup olmayacağını araştırıyorlar.